Digitaal Vlaanderen | Team Informatieveiligheid (TIV)
Termen en definities
Informatieclassificatieraamwerk - Vlaamse overheid
Zie volgende link voor de termen en definities omschreven in het Informatieclassificatieraamwerk (ICR) van de Vlaamse overheid.
Termen en definities - Informatieclassificatieraamwerk (ICR)
Enterprise Architectuur - Digitaal Vlaanderen
Zie volgende link voor meer IT-generieke afkortingen en verklarende woordenlijst.
Afkortingenlijst / Verklarende woordenlijst - Enterprise Architectuur
ISMS - Digitaal Vlaanderen
Termen en definities gedefineerd in het ICR zijn leidend. Deze worden niet opnieuw weergegeven in het ISMS van Digitaal Vlaanderen.
Additionele en specifieke termen of bijkomende verklaringen van bestaande termen die niet in het ICR zijn gedefinieerd, maar wel van toepassing zijn op het ISMS van Digitaal Vlaanderen, worden hieronder toegelicht.
Om vlot te navigeren binnen deze woordenlijst kunt u gebruik maken van onderstaande letters.
A | |||
Term | Voluit | Verklaring | Bron |
AAA | Authentication, Authorization, Accounting | Afkorting voor Authenticatie, Autorisatie, Administratie. |
|
Aanval |
| Proberen een asset te vernietigen, bloot te leggen, te wijzigen, onbruikbaar te maken, te stelen of ongeautoriseerde toegang te verkrijgen tot of ongeautoriseerd gebruik te maken van een asset | ISO 27000:2018 |
Account |
| Een account is een technische vertegenwoordiging van een fysieke of een virtuele identiteit. Een account laat een individu (fysieke identiteit) of toepassing (virtuele identiteit) toe zich te authenticeren in een al dan niet geautomatiseerd proces. We maken dus een onderscheid tussen; Een account dat een fysieke identiteit/persoon Een account dat een geautomatiseerd proces (batch), een applicatie of een systeem … toelaat zich te identificeren in een proces. | ISMS Digitaal Vlaanderen |
Afgeleide maatregel |
| Actie om de oorzaak van een non-conformiteit weg te nemen en herhaling te voorkomen maatregel die is gedefinieerd als een functie van twee of meer waarden van basismetingen. | ISO 27000:2018 ISO/IEC/IEEE 15939:2017 |
Alleen lezen toegang |
| Datamodus die overeenkomt met een transponder waarvan de data-inhoud vóór gebruik wordt gecodeerd en die niet kan worden gewijzigd door de lezer/ondervrager | ISO 21007:2005 |
Antivirus |
| Programma dat is ontworpen om virussen te detecteren en mogelijk corrigerende maatregelen voor te stellen of te ondernemen. | ISO/IEC 2382:2015 |
Architectuur (organisatie) |
| Reeks principes waarop de logische structuur en onderlinge relaties met een organisatie en bedrijfscontext zijn gebaseerd | ISO/TR 18307:2001 |
Architectuur |
| Fundamentele concepten of eigenschappen van een systeem in zijn omgeving belichaamd in zijn elementen, relaties en in de principes van zijn ontwerp en evolutie | ISO/IEC/IEEE 42010:2011, 3.2 |
Audit |
| Systematisch, onafhankelijk en gedocumenteerd proces voor het verkrijgen van auditinformatie en het objectief evalueren ervan om te bepalen in welke mate aan de auditcriteria wordt voldaan. Een audit kan een interne audit (eerste partij) of een externe audit (tweede partij of derde partij) zijn, en het kan een gecombineerde audit zijn (waarbij twee of meer disciplines worden gecombineerd). Een interne audit wordt uitgevoerd door de organisatie zelf, of namens haar door een externe partij. "Auditbewijs" en "auditcriteria" zijn gedefinieerd in ISO 19011. | ISO 27000:2018 |
Authenticatie |
| Het verschaffen van zekerheid dat een geclaimd kenmerk van een entiteit juist is. | ISO 27000:2018 |
Authenticiteit |
| Eigenschap dat een entiteit is wat zij beweert te zijn. | ISO 27000:2018 |
B | |||
Term | Voluit | Verklaring | Bron |
Back-up |
| betekent het maken van een duplicaat van een bestand, programma, enz. als beveiliging tegen verlies of corruptie van het origineel | ISO 21745:2019 |
basismaatregel |
| "Opmerking 1 bij de term: Een basismaatregel is functioneel onafhankelijk van andere maatregelen. [BRON: ISO/IEC/IEEE 15939:2017, 3.3, aangepast - Opmerking 2 bij het item is verwijderd.]" | ISO 27000:2018 |
Bedreiging |
| mogelijke oorzaak van een ongewenst incident, dat tot schade aan een systeem of organisatie kan leiden (3.50) | ISO 27000:2018 |
beheer van informatiebeveiliging |
| systeem waarmee de (3.50) informatiebeveiligingsactiviteiten (3.28) van een organisatie worden aangestuurd en gecontroleerd | ISO 27000:2018 |
beheer van informatiebeveiligingsincidenten |
| reeks processen (3.54) voor het detecteren, rapporteren, beoordelen, reageren op, omgaan met en leren van informatiebeveiligingsincidenten (3.31) | ISO 27000:2018 |
beheersysteem |
| "reeks onderling verbonden of op elkaar inwerkende elementen van een organisatie (3.50 om beleid vast te stellen (3.53) en doelstellingen (3.49) en processen (3.54) om die doelstellingen te bereiken Noot 1 bij de term: Een managementsysteem kan zich richten op één discipline of op meerdere disciplines. Opmerking 2 bij de term: De systeemelementen omvatten de structuur van de organisatie, rollen en verantwoordelijkheden, planning en werking. Opmerking 3 bij de term: De reikwijdte van een managementsysteem kan de hele organisatie omvatten, specifieke en geïdentificeerde functies van de organisatie, specifieke en geïdentificeerde delen van de organisatie, of een of meer functies binnen een groep organisaties. | ISO 27000:2018 |
belanghebbenden |
| persoon of organisatie (3.3) die een beslissing of activiteit kan beïnvloeden, erdoor beïnvloed kan worden, of de indruk heeft dat hij erdoor beïnvloed wordt | ISO/TS 37008:2023 |
beleid |
| intenties en richting van een organisatie (3,50), zoals formeel uitgedrukt door het topmanagement (3,75) | ISO 27000:2018 |
beoordeling |
| "activiteit ondernomen om de geschiktheid, geschiktheid en effectiviteit (3.20) van het onderwerp te bepalen om vastgestelde doelstellingen te bereiken (3.49) [BRON: ISO Guide 73:2009, 3.8.2.2, aangepast - Opmerking 1 bij de term is verwijderd.]" | ISO 27000:2018 |
beoordelingsobject |
| specifiek item dat wordt beoordeeld | ISO 27000:2018 |
bescherming van persoonsgegevens |
| Implementatie van de AVG verordening (Zie AVG) |
|
beschikbaarheid |
| eigenschap dat het op verzoek toegankelijk en bruikbaar is door een geautoriseerde entiteit | ISO 27000:2018 |
besmetting (malware) |
| Een actief virus of andere vormen van malware, exploit (zie malware) |
|
Bestaan (beheersmaatregel) |
| Bestaan betekent dat alles zoals gespecificeerd in de documentatie (Opzet) aanwezig is. Voorbeeld: “In de genoemde ruimten zijn er rookmelders aanwezig”. Zie ook Opzet en Werking. | NOREA |
bestuursorgaan |
| "persoon of groep mensen die verantwoordelijk zijn voor de prestaties (3.52) en conformiteit van de organisatie (3.50) Opmerking 1 bij de term: Het bestuursorgaan kan in sommige rechtsgebieden een raad van bestuur zijn." | ISO 27000:2018 |
betrouwbaarheid |
| eigenschap van consistent beoogd gedrag en resultaten | ISO 27000:2018 |
beveiligingseis |
| eisen die een direct effect hebben op de veilige werking van een systeem of die conformiteit met een gespecificeerd beveiligingsbeleid afdwingen | ISO/IEC 21827:2008 |
bevoorrechte toegang (privileged access) |
| In een technologische omgeving verwijst geprivilegieerde toegang naar accounts met meer mogelijkheden dan reguliere gebruikers. In een Linux-omgeving kan de rootgebruiker bijvoorbeeld gebruikers toevoegen, wijzigen of verwijderen; software installeren en verwijderen en toegang krijgen tot beperkte delen van besturingssystemen die niet toegankelijk zijn voor een standaardgebruiker. |
|
bewaartermijn (data) |
| tijdsduur gedurende welke gegevens (3.24) op een gegevensdrager (3.46) moeten worden bewaard | ISO/IEC 15944-9:2023 |
bewijsmateriaal |
| direct meetbare kenmerken van een proces en/of product die een objectief, aantoonbaar bewijs vormen dat een specifieke activiteit aan een gespecificeerde eis voldoet. | ISO/IEC 21827:2008 |
Broncode |
| computerinstructies en gegevensdefinities, uitgedrukt in een vorm die geschikt is voor invoer in een assembler, compiler of andere vertaler | ISO/IEC/IEEE 24765:2017 |
C | |||
Term | Voluit | Verklaring | Bron |
Capaciteit |
| Beschikbare hoeveelheid systemen, infrastructuur, bandbreedte of enig ander bedrijfsmiddel van de organisatie. |
|
certificaat autoriteit |
| autoriteit die bevoegdheden toekent door attribuutcertificaten uit te geven | ETSI TR 119 001:1.2.1 |
certificaatbeheer |
| proces dat de volledige levenscyclus bestrijkt, van de initialisatiefase tot de uitgiftefase en de annuleringsfase | ISO/IEC 27099:2022 |
classificatie (ICR) |
|
|
|
Clouddienst |
| een of meer mogelijkheden die worden aangeboden via cloud computing en worden aangeroepen met behulp van een gedefinieerde interface | ISO/IEC 22123-1:2021 |
COBIT |
| COBIT (Control Objectives for Information and Related Technologies) is een raamwerk gecreëerd door ISACA voor informatietechnologie (IT) management en IT-governance. |
|
command-and-control server |
| systeem dat effectief noodsituatiebeheer van alle beschikbare middelen ondersteunt in een voorbereidings-, incidentrespons-, continuïteits- en/of herstel-) proces |
|
competentie |
| vermogen om kennis en vaardigheden toe te passen om de beoogde resultaten te bereiken | ISO 27000:2018 |
configuratieprofiel |
| Specificatie van de configuratie voor een systeem voor een bepaalde doeleinde |
|
content delivery netwerk (CDN) | Content Delivery Network | Centrale bron van informatie gebruikt voor het ophalen van software die veel word gebruikt door (Web Applicaties) |
|
continue verbetering |
| terugkerende activiteit om de prestaties te verbeteren (3,52) | ISO 27000:2018 |
continuiteit |
| vermogen van de organisatie om de levering van producten of diensten op een aanvaardbaar, vooraf gedefinieerd niveau voort te zetten na een disruptief incident | ISO/IEC 22301:2012 |
Continuïteit van informatiebeveiliging |
| processen (3.54) en procedures voor het waarborgen van voortdurende informatiebeveiligingsactiviteiten (3.28). | ISO 27000:2018 |
controle |
| "maatstaf die het risico wijzigt (3.61) Opmerking 1 bij de term: Controles omvatten elk proces (3.54), beleid (3.53), apparaat, praktijk of andere acties die het risico wijzigen (3.61). Opmerking 2 bij de term: Het is mogelijk dat controles niet altijd het beoogde of veronderstelde wijzigende effect uitoefenen. [BRON: ISO Guide 73:2009, 3.8.1.1 - Opmerking 2 bij de term is gewijzigd.]" | ISO 27000:2018 |
controle doelstelling |
| verklaring waarin wordt beschreven wat er moet worden bereikt als resultaat van de implementatie van controles | ISO 27000:2018 |
correctie |
| actie om een gedetecteerde non-conformiteit te elimineren (3.47) | ISO 27000:2018 |
corrigerende actie |
| actie om de oorzaak van een afwijking (3.47) weg te nemen en herhaling te voorkomen | ISO 27000:2018 |
CPU | Central Processing Unit | Centrale verwerkingseenheid | ISO/IEC 19678:2015 |
crisis |
| gebeurtenis of situatie die de organisatie of de door haar geleverde diensten beïnvloedt of waarschijnlijk zal beïnvloeden en waarvoor meer dan de gebruikelijke middelen en/of organisatiestructuren nodig zijn om hiermee om te gaan | ISO 24527:2020(en) |
D | |||
Term | Voluit | Verklaring | Bron |
database |
| verzameling van machinaal leesbare informatie (3.1.1.16), zo georganiseerd dat deze gemakkelijk toegankelijk is (3.11.1.01), beheerd en bijgewerkt | ISO 5127:2017 |
datalek |
| inbreuk op de beveiliging die leidt tot de accidentele of onwettige vernietiging, verlies, wijziging, ongeoorloofde openbaarmaking van of toegang tot beschermde gegevens die worden verzonden, opgeslagen of anderszins verwerkt | ISO/IEC 27040:2015 |
decryptie |
| omkering van de overeenkomstige encryptie | ISO/IEC 11770-1:1996 |
digitaal bewijsmateriaal |
| informatie of gegevens die in binaire vorm zijn opgeslagen of verzonden en waarop als bewijs kan worden vertrouwd | ISO/IEC 27037:2012 |
DNS |
| hiërarchisch, gedistribueerd mondiaal naamgevingssysteem dat wordt gebruikt om entiteiten te identificeren die met internet zijn verbonden | ISO/TR 14873:2013 |
doel/te behalen resultaat |
| "Opmerking 1 bij de term: Een doelstelling kan strategisch, tactisch of operationeel zijn. Opmerking 2 bij de term: Doelstellingen kunnen betrekking hebben op verschillende disciplines (zoals financiële, gezondheids- en veiligheids- en milieudoelstellingen) en kunnen op verschillende niveaus van toepassing zijn [zoals strategisch, organisatiebreed, project-, product- en proces(3.54)]. Opmerking 3 bij de term: Een doelstelling kan op andere manieren worden uitgedrukt, b.v. als een beoogd resultaat, een doel, een operationeel criterium, als een informatiebeveiligingsdoelstelling of door het gebruik van andere woorden met een vergelijkbare betekenis (bijvoorbeeld doel, doel of doelwit). Opmerking 4 bij de term: In de context van managementsystemen voor informatiebeveiliging worden door de organisatie informatiebeveiligingsdoelstellingen vastgesteld, in overeenstemming met het informatiebeveiligingsbeleid, om specifieke resultaten te bereiken." | ISO 27000:2018 |
draagbare opslag apparatuur |
| Eenvoudig te connecteren data opslag media zoals USB, Externe hardeschijven etc. |
|
Dreiging |
| Zie bedreiging |
|
E | |||
Term | Voluit | Verklaring | Bron |
e-mail server |
|
|
|
Effectiviteit (beheersmaatregel) |
| ISO 27000: “Mate waarin geplande activiteiten worden gerealiseerd en geplande resultaten worden behaald”. Effectiviteit, in context van beheersmaatregelen, geeft aan of een beheersmaatregel het risico mitigeert waarvoor het bedoeld is. Toetsing van effectiviteit vindt plaats middels formele audit technieken en, afhankelijk van de diepgang van toetsing, geeft een bepaalde mate van zekerheid over de effectieve werking van een maatregel. Meestal wordt deze toetsing uitgedrukt in effectiviteit van de Opzet, het Bestaan en en de Werking van een beheersmaatregel. Zie ook Maturiteit. | ISO 27000:2018 en NOREA |
eigenaar |
| Natuurlijke persoon met een toegewezen verantwoordelijkheid voor een entiteit. Bijvoorbeeld: processen, afdelingen, hardware, infrastructuur, organisatie, toepassingen of enig ander bedrijfsmiddel of entiteit. |
|
encryptie standaard |
|
|
|
end-point-security |
|
|
|
escrow overeenkomst |
|
|
|
externe auditor |
|
|
|
externe context |
| externe omgeving waarin de organisatie haar doelstellingen probeert te bereiken (3.49) Opmerking 1 bij de term: Externe context kan het volgende omvatten: de culturele, sociale, politieke, juridische, regelgevende, financiële, technologische, economische, natuurlijke en competitieve omgeving, zowel internationaal, nationaal, regionaal als lokaal; | ISO 27000:2018 |
F | |||
Term | Voluit | Verklaring | Bron |
faciliteit |
| ruimtes en paden die een specifieke infrastructuur huisvesten | ISO/IEC 22237-1:2021 |
firewall |
| soort beveiligingsbarrière geplaatst tussen netwerkomgevingen – bestaande uit een speciaal apparaat of een combinatie van verschillende componenten en technieken – waardoor al het verkeer van de ene netwerkomgeving naar de andere gaat, en vice versa, en alleen geautoriseerd verkeer, zoals gedefinieerd door de lokale beveiliging beleid mag passeren | ISO/IEC 27033-1:2015 |
G | |||
Dit is een document voor publiek gebruik.